Studenten die vóór september 2015 zijn begonnen met studeren kennen de goede oude tijd van de studiefinanciering nog. In het oude studiefinancieringsstelsel krijgen uitwonende studenten een flink hogere basisbeurs dan studenten die thuis wonen. DUO controleert op mogelijke fraudeurs, maar in het afgelopen jaar zijn al 88 studenten ‘vrijuit’ gegaan vanwege fouten in controleonderzoek.

Hoe zat het ook alweer?

In het oude studiefinancieringsstelsel is de maandelijkse basisbeurs geen lening maar een gift. Studenten die voor het schooljaar 2015/2016 aan een studie zijn begonnen profiteren nog steeds van dit oude stelsel. Daarin wordt onderscheid gemaakt tussen thuiswonende en uitwonende studenten, waarbij degenen die op zichzelf wonen flink meer stufi krijgen. DUO controleert of studenten die een uitwonende beurs ontvangen wel echt uitwonend zijn. Hier worden bedrijven voor ingehuurd, die controleurs langs de deur sturen. Zij proberen aan de hand van kleine details, zoals een tandenborstel, vieze was of persoonlijke spullen vast te stellen of een student daar echt woont. Is dat niet het geval, moet de fraudeur in kwestie de teveel ontvangen stufi terugbetalen, plus een boete die kan oplopen van 50 tot 100 procent van het teveel ontvangen bedrag. Niet niks dus, als je betrapt wordt.

Bewijs ongeldig

Vorig jaar werden er 2.080 van dat soort controles uitgevoerd, waarbij bijna 700 fraudeurs in de kraag werden gegrepen. Zij kregen een boete opgelegd. Maar een aantal van deze studenten heeft zich hier niet bij neergelegd en zijn door de rechter ‘vrijgesproken’, wat betekent dat ze niets terug hoeven te betalen. Hoe dan?

DUO laat de controles op uitwonende studenten uitvoeren door private bedrijven. De werknemers van die bedrijven moeten gemachtigd zijn om deze controles uit te mogen voeren. In de afgelopen jaren hebben die bedrijven de controles echter met regelmaat uit laten voeren door zzp’ers en payrollers. Die mensen zijn technisch gezien niet in dienst, en dus niet gemachtigd om de controle uit te voeren. De rechter heeft in die gevallen bepaald dat die controles onrechtmatig zijn, en dat het eventuele bewijs ook ongeldig is. Daarmee zijn alleen in 2017 al 65 studenten vrijgesproken. Niet alleen hoeven ze de stufi niet terug te betalen, ze komen ook onder de boete uit én het ministerie van Onderwijs moet hun proceskosten betalen.

Foutje, bedankt. Het DUO heeft laten weten dat er sinds vorige zomer geen zzp’ers meer zijn ingezet voor de controles.